SiyahSapkali.com

Bu sabah spor yaptiktan sonra kitap okumaya basladim. Kitabin icinde opportunity cost kelimesi geciyordu. Bu kelimeyi gorunce bir an duraksadim, ve aklima universite yillarim geldi. O zamanlar bu kavramin ne oldugunu ogrendigimde her ise opportunity cost (firsat maliyeti) mantalitesi ile yaklasmam gerektigi uzerine karar verdigimi hatirliyorum. Ama malesef uygulayamadim. Su andan itibaren daha bilincli olarak bu kavrami kullanmaya karar verdim. Sebebini yaziyi okudukca anlayacaksiniz.

Bu siteyi takip edenler genelde universite ogrencileri olduklari icin ekonomi dersinde opportunity cost (firsat maliyeti) kavrami ile hasir nesir olmuslardir diye dusunuyorum. Ekonomi dersi almayanlar icinde firsat maliyetinin ne oldugunu aciklayayim. Tanim yapmadan once wikipedia’ya bakayim dedim. Turkce wikide tanim su sekilde:

Fırsat maliyeti, herhangi bir malın üretimini bir birim artırmak için başka bir maldan vazgeçilmesi, feragatta bulunulması gereken mal ve/veya kazanç miktarıdır.

Ne demek bu yahu dediginizi duyar gibiyim. Malesef bizde bilgisi olan biri ne kadar onemli oldugunu gostermek icin boyle uzun uzun milletin anlamak icin kafa patlatmasi gereken tanimlar yapiyor. Yukaridaki tanimda tam olarak dogru degil. Cunku firsat maliyetini sadece bir malin uretimine ve uretimin birim artisina baglamak kafadan yanlis. Bizim memlekettede universite ogrencilerinin bir kismina firsat maliyetini ogretiyorlar, ondan sonrada kimse hayatinda bu kavrami kullanmayinca, sucu anlatan hocaya aramak yerine, ogrencilere gerizekali muamelesi yapiyorlar. Turkce google’daki firsat maliyeti aramasindada cikan sonuclar bayagi kotu. Bu arada turkce wikipedia verilen ornekte yanlis. Bosuna okuyarak zaman kaybetmeyin.

Benim bulabildigim en guzel tanim surada http://finansalhayat.blogspot.com/2008/08/frsat-maliyeti.html . Tanimda su: Bir malı/hizmeti elde etmek için başka bir maldan/hizmetten vazgeçme maliyetidir.

Ornekle aciklayayim. Cebinizde 100 birim para var. Dunya uzerinde sadece 3 yatirim alternatifi oldugunu dusunun. Bu para ile A, B yada C sirketlerine yatirim yapacaksiniz, bir sene sonra parayi geri cekeceksiniz. Diyelimki A sirketine yatirim yaptiniz. Sizin yatirim yapmadiginiz B ve C sirketinin 1 sene icindeki getirisi sizin firsat maliyetiniz. Bir sene gecti, sirketlerin degeri su sekilde oldu diyelim.

A: 110

B: 105

C: 120

Bu durumda 1 sene sonra A sirketine yatirim yapanlarin getirisi 110-100 = 10 birim, bu yatirimin firsat maliyeti max(120,105)-100 =20 birim para. Yani A sirketine yatirim yapan 10 lira kazanmak icin 20 lira kazanmaktan vazgecmis.

Himmm, ama A sirketine yatirim yapan kisi yatirimi yaparken diger sirketlere yatirim yapmanin kazancini bilmiyor diyebilirsiniz. Haklisiniz. Zaten ekonomi anlatanlar, bunu onceden bilinen bir veriymis gibi anlatiyor, milletin kafasi karisiyor. Aslinda cogu zaman yatirimlarin getirisi onceden belirli, ama o konuyu biraz sonra aciklayacagim. Insanlarin buyuk kismi hangi sirketin getirisinin yuksek olacagini bilmez. Ama bilenler cikiyor. Duzenli olarak en iyi yatirim aracini secen yatirimcilar var. Bunlardan biride Warren Buffett. Daha dogrusu en iyisi Warren Buffett. Onun ismini duymamis olabilirsiniz, ama su anda dunyanin en zengin 2. adami. 2 yil kadar once 1. siradaydi, parasinin bir kismini yardim kuruluslarina bagisladigi icin 2. siraya dustu. Simdi size niye durup dururken Warrent Buffetti anlatiyorum?

Warren Buffett dunya uzerindeki gelmis gecmis en iyi yatirimci. Adama su soruyu soruyorlar, yatirim yaparken neye dikkat ediyorsunuz? Cevabi tahmin edin, bakalim…. Bingo… Adam firsat maliyetine bakiyorum diyor.

Eger biri bir isi digerlerinden cok daha iyi yapiyorsa, bunun sebebi vardir. Eger biri google’da sitesini devamli ilk siraya tasiyorsa, diger insanlarin bilmedigi ama o kisinin bildigi seyler vardir. Eger bir sirket devamli 15% ile buyuyorsa, bu sirketin basarili olmasini saglayan digerlerinden ayiran farklar vardir. Bana gorede Warren Buffett’i digerlerinden ayiran ana ozellik firsat maliyetine bakis acisi. Tekerlegi yeniden icat etmenin alemi yok, eger biri bu fikir ile fark yaratmissa, bu fikri kendi hayatimizada uygularayak basarili sonuclar elde edebiliriz.

Warren Buffett sirketinden 100bin dolar maas aliyor ve bu parayla geciniyor. Warren Buffett’in su andaki piyasa degeri 37 milyar dolar. Warren Buffett’a niye pahali evler, arabalar almadigi soruluyor? Verdigi cevap, param var, alabilirim, ama o parayla yatirim yaparsam yilda 20% gelirden milyonlarca dolari kaybederim. Firsat maliyeti kavrami adamin kemiklerine islemis, alacagi eve bile karar verirken, vazgectmesi gereken en iyi alternatifi (evin parasiyla yatirim yapmak) dusunuyor.

Himmm, firsat maliyetinin ne oldugunu ogrendikte, seo ile ne alakasi var diye dusunmeye umarim baslamissinizdir. Firsat maliyeti hayatin her alanina uygulanabilir. Mesela A alaninda websitesi yapmayi dusunuyorsunuz, bunun icin elinizdeki kaynaklari (zaman, para) kullanacaksiniz. Bu kaynaklar ile B alaninda site yapabilirsiniz. C alaninda site yapabilirsiniz, D alaninda site yapabilirsiniz.. Bu uzar gider. Eger siz A alaninda site yapmaya karar vermisseniz, diger tum alternatifleri yapmamaya karar vermissiniz demektir. A mi, B mi, C mi diye karar verirken dusunmeniz gereken tek sey firsat maliyeti. Cunku yaptiginiz is 3 yatirim araci arasindan birini secmek olan bankacida, yada bu sene sogan mi, biber mi, domates mi ekelim diyen ciftciden farkli degil. Elinizdeki kaynaklarla bir deger yaratacaksiniz. Bu degerin fiyatinin ne kadar olacagini tahmin etmek web sitesi isinde diger islere gore daha kolay. Cunku ciftcinin son urununde dis faktorler (yagmur, piyasadaki diger ciftciler, mazot, amele ucretcleri), bankacinin kararindaki dis faktorler (enflasyon, genel ekonominin durumu, dunya ekonomisi, faizler) cok onemli. Ama websitesi isinde dis faktorlerin etkisi cok az olan alanlar var. Cogu zaman hangi siteden daha cok kazanacaginiz bellidir, bunu gormek icin uzaya roket atacak bilgiye gerek yok. Insanlarin buyuk kismi alternatifler gelistirmedigi icin alternatiflerin ne oldugunu bile farkedemiyor. R10 ve benzeri forumlardan, bana gelen abi su siteme bak, ne yapmam lazim seklindeki sorulardan, turk webmasterlarinin cok buyuk kisminin firsat maliyeti konusunda bilinclendirilmesi gerektigini dusunuyorum. Cunku bir yerde A isi populer hale gelmisse, yuzlerce kisi koyun misali firsat maliyetini dusunmeden A isine basliyor. Sonucta yuzlerce ise yaramayan , deger yaratmayan site olusuyor. Yukarida A, B ve C yatirim alternatiflerini aciklamistim. Yaptiginiz yatirimdan 20 birim kazanmak varken, bilincli olmadan yaptiginiz secim sonucu 10 birim kazaniyorsunuz. Firsat maliyetinin 20 birim oldugunu farketseniz, o anda yaptiginiz 10 birimlik karli isi birakip, 20 birimlik ise odaklanirsiniz.

Simdiye kadar bana bu blog ve forumlar araciligiyla bana 9 tane is teklifi(ortaklik teklifi) geldi. Hicbirini kabul etmedim. Cunku firsat maliyeti daha yuksek olan yatirimlar vardi. Yani bir isten 20 lira kazanirken, siz bana bu isten 15 lira kazaniriz, dediginizde ben 15 liralik isi kabul etmem, cunku zaten 20 lira yapiyorum. Herhangi bir site yaparkende lutfen o isin firsat maliyetini dusunerek ise girisin. Hesap kitap yapmadan, alternatifleri iyice degerlendirmeden, firsat maliyetini cikarmadan hicbir ise girismeyin. Herkes bu isi yapiyor, bu iste para var diyerek web sitesi isine baslarsaniz, basarisiz olmayi daha ise baslarken garantiliyorsunuz.

Bende cogu zaman bu kavrami unutuyorum, uygulamiyorum. Malesef bu kavrami uygulamamanin kotu sonuclari her zaman karsima cikiyor. 3-4 gun once r10 forumlarinda bazi siyasi konularda insanlarla tartismaya giristim. Basima hos olmayan seyler geldi. Bu sabah kitabi okurken, aklima yahu r10 forumlarina yazmanin firsat maliyeti nedir diye dusundum. Acayip tirstim. Cunku firsat maliyeti cok yuksek. Foruma yazmanin getirisi sifir bile degil, negatif, yani zarar. Fasistlerle ugrasirken, geriliyorum, sonrada bu ise yansiyor. Is yaparken verimlilik dusuyor. r10 forumundan yazarken hem para hem zaman kaybediyorum. Bu yuzden lutfen beni r10 gibi forumlarda gereksiz tartismalar yaparken gorurseniz, lutfen uyarin. Hocam firsat maliyetini dusun, diye mesaj gondermeniz yeterli. Hepimiz insaniz, her ne kadar bu kavrami size elimden geldigince anlatmaya calissamda, zaman zaman benimde aklimdan cikiyor. Bu yuzden birbirimize devamli hatirlatmakta fayda var. Umarim bu yazi isinize yarar, yaptiginiz her iste firsat maliyetini dusunmeyi adet haline getirirsiniz. Bu kavrami hayatinin odagina yerlestiren Warrent Buffett basardiysa, onun 10.000′de birini biz yapsak, cok rahat bir yasam sureriz. Siz siz olun, firsat maliyetini unutmayin.

Asagidaki sarkida cok uzun yillardir gormedigim, ve muhtemelen bir daha hic goremeyecegim eski bir arkasa dogum gunu hediyesi olarak gitsin.

Umarim yaziyi begenmissinizdir. Bu ve bunun gibi yayinlanacak olan yeni yazilari kacirmamak icin lutfen uye olun. Blog icin iki tur uyelik sunuyoruz. Birincisi RSS uyeligi. Digeri email uyeligi. Email ile uye oldugunuz takdirde yayinlanan yazilari her gun email adresinize gonderiyoruz. Ziyaretiniz icin tesekkurler!